# Hoe maak je een casus aan in Toon?

> Een casus bouw je in Toon via één begeleide route: beschrijf de situatie, de gesprekspartner en wat je wilt oefenen. Toon werkt de rest uit.

Achtergrond · Oefenen met casussen · Lynn van Norden, Oprichter · Gepubliceerd op 24 september 2026

## In het kort

- Begin met drie vragen: wat is de situatie, met wie is het gesprek en wat wil je oefenen?
- Elke casus doorloopt drie fasen: context, gesprekspartner en uitkomst met beoordeling.
- Medewerkers voeren de praktijksituatie in; HR en leidinggevenden kunnen de casus verfijnen.
- Met Toon Magic zet je korte input om in voorstellen voor de onderdelen van de casus.

Een goede oefencasus begint niet met een volledig uitgeschreven script. Je hoeft vooral te weten **welke situatie iemand wil oefenen, met wie het gesprek plaatsvindt en wat de professional wil ontwikkelen**.

Iedere casus wordt in Toon via dezelfde begeleide route opgebouwd. Deze route bestaat uit verschillende samenhangende onderdelen. Welke onderdelen je zelf invult, automatisch worden aangevuld of kunt aanpassen, hangt af van je rol en rechten. Een medewerker kan eenvoudig een eigen praktijksituatie invoeren. Toon werkt deze situatie vervolgens verder uit. HR-professionals en leidinggevenden kunnen aanvullende keuzes maken over onder meer het gedrag van de gesprekspartner, de gewenste uitkomst en de beoordeling.

## Begin bij drie eenvoudige vragen

De beste casussen zijn gebaseerd op situaties die professionals daadwerkelijk tegenkomen. Denk aan een kritische klant, een presentatie aan het management, een adviesgesprek waarin belangen uiteenlopen of een commerciële kans die nog niet duidelijk wordt uitgesproken.

Voordat je begint, beantwoord je drie vragen:

1. **Wat is de situatie?**  
Beschrijf kort waarom het gesprek plaatsvindt en wat eraan voorafging.
2. **Met wie vindt het gesprek plaats?**  
Geef informatie over de gesprekspartner, zoals de functie, belangen en communicatiestijl.
3. **Wat wil je oefenen?**  
Benoem de vaardigheid die centraal staat, bijvoorbeeld doorvragen, overtuigend presenteren of omgaan met weerstand.

Een paar concrete zinnen zijn voldoende om te beginnen. De casus hoeft niet direct volledig of perfect te zijn.

## Eén route, verschillende mogelijkheden

Iedere casus wordt opgebouwd via dezelfde route. De onderdelen zijn verdeeld over drie fasen: de context voor de deelnemer, de logica van de gesprekspartner en de uitkomst en beoordeling.

### Fase 1: de context voor de deelnemer

In de eerste vier onderdelen wordt de basis van de oefening vastgelegd. Een medewerker voert hiervoor de praktijksituatie, gesprekspartner en ontwikkelbehoefte in. Toon gebruikt deze informatie om de andere onderdelen verder uit te werken.

1. **Casusgegevens en leerdoel**  
Welk gesprek wordt geoefend, wat is het doel en welke vaardigheid staat centraal?
2. **Korte briefing**  
Welke informatie heeft de deelnemer nodig om het gesprek te kunnen beginnen?
3. **Uitgebreide voorbereiding**  
Welke aanvullende informatie zou vóór een echt gesprek beschikbaar kunnen zijn?
4. **CRM-notitie of gespreksdossier**  
Welke eerdere contacten, afspraken en aandachtspunten zijn relevant?

De deelnemer krijgt hiermee voldoende context om zich voor te bereiden. Achterliggende behoeften, zorgen en bezwaren hoeven nog niet zichtbaar te zijn. Die moet de deelnemer tijdens het gesprek zelf ontdekken.

### Fase 2: de logica van de gesprekspartner

In de volgende onderdelen wordt vastgelegd hoe de gesprekspartner reageert en hoe het gesprek zich ontwikkelt:

1. **Avatarprofiel**  
Wie is de gesprekspartner en wat kenmerkt de communicatiestijl?
2. **Achterliggende situatie**  
Wat speelt er werkelijk en welke informatie kent de deelnemer nog niet?
3. **Informatiehiërarchie**  
Welke informatie deelt de avatar direct en welke informatie komt pas vrij wanneer de deelnemer goed luistert en doorvraagt?
4. **Avatargedrag**  
Hoe reageert de avatar op effectief of juist ineffectief gedrag van de deelnemer?

In deze fase wordt de casus dynamisch. Wanneer de deelnemer open vragen stelt, goed samenvat en op relevante signalen doorvraagt, kan de avatar meer informatie delen. Presenteert de deelnemer te snel een oplossing of wordt er onvoldoende geluisterd, dan kan de avatar juist korter of terughoudender reageren.

Ook na een minder sterke aanpak kan herstel mogelijk zijn. De deelnemer kan bijvoorbeeld erkenning tonen, een aanname corrigeren of alsnog een relevante verdiepende vraag stellen.

### Fase 3: de uitkomst en beoordeling

In de laatste onderdelen wordt vastgelegd wat een goede uitvoering van de casus kenmerkt:

1. **Gewenste uitkomst**  
Welke beweging of opbrengst geldt als succesvol?
2. **Scoringslogica**  
Welk observeerbaar gedrag laat zien dat de deelnemer de vaardigheid beheerst?
3. **Toetsvragen na afloop**  
Wat heeft de deelnemer gehoord, begrepen en uit het gesprek afgeleid?

Een gesprek is niet automatisch goed omdat de gesprekspartner instemt met een afspraak of voorstel. De manier waarop de deelnemer tot een resultaat komt, is minstens zo belangrijk.

Daarom kan de beoordeling zich richten op vaardigheden als actief luisteren, open en verdiepende vragen stellen, relevante signalen herkennen en de boodschap afstemmen op de gesprekspartner. Zo beoordeelt Toon niet alleen het eindresultaat, maar ook het gedrag dat tijdens het gesprek zichtbaar is.

## Wat betekent jouw rol in de praktijk?

Welke onderdelen automatisch worden uitgewerkt en welke onderdelen je zelf kunt aanpassen, hangt af van je rol en toegekende rechten.

Een **medewerker** beschrijft de eigen praktijksituatie: wat er speelt, wie de gesprekspartner is, wat het gesprek moet opleveren en welke vaardigheid centraal staat. Toon gebruikt deze informatie om de verdiepende onderdelen van de casus automatisch uit te werken. Zo kan de medewerker oefenen met een gesprek dat binnenkort plaatsvindt of met een situatie die eerder lastig bleek.

Een **leidinggevende** of **HR-professional** kan, afhankelijk van de beschikbare rechten, de casus verder verfijnen. Denk aan de nuances in het avatarprofiel, informatie die zichtbaar of verborgen blijft, reacties op het gedrag van de deelnemer, gewenste uitkomsten, beoordelingscriteria en toetsvragen.

Zo blijft het aanmaken van een casus toegankelijk voor medewerkers, terwijl HR en leidinggevenden de oefening gericht kunnen laten aansluiten op de ontwikkeldoelen van een team of organisatie.

## Wat ziet de deelnemer?

Niet alle informatie uit een casus is vooraf zichtbaar voor degene die gaat oefenen. Dat is een bewuste keuze.

De deelnemer krijgt voldoende informatie om het gesprek te kunnen beginnen. De achterliggende behoeften, twijfels en bezwaren van de gesprekspartner kunnen verborgen blijven. De deelnemer moet deze informatie tijdens het gesprek ontdekken door goed te luisteren, samen te vatten en relevante vragen te stellen.

> De zichtbare informatie maakt het gesprek mogelijk. De verborgen informatie maakt het gesprek leerzaam.

## Toon Magic helpt je op weg

Je hoeft niet ieder onderdeel volledig zelf uit te schrijven. Met de functie Toon Magic kun je korte input laten omzetten in voorstellen voor de verschillende onderdelen van de casus.

De werkwijze is eenvoudig:

1. Vul in wat je al weet.
2. Laat Toon Magic een voorstel maken.
3. Controleer of de inhoud aansluit op de praktijk.
4. Pas aan wat niet klopt en ga door naar het volgende blok.

Eerdere informatie wordt meegenomen naar de volgende onderdelen, waardoor de casus logisch en samenhangend wordt opgebouwd. Je houdt daarbij de regie over de informatie die je zelf kunt bekijken en aanpassen.

## Ontdek hoe je jouw eerste casus bouwt

Benieuwd hoe je een praktijksituatie omzet in een persoonlijke gesprekssimulatie?

## Veelgestelde vragen

### Moet ik een casus volledig uitschrijven?

Nee. Een paar concrete zinnen over de situatie, de gesprekspartner en wat je wilt oefenen zijn voldoende om te beginnen. Toon werkt de casus vervolgens verder uit.

### Wie kan een casus aanmaken in Toon?

Medewerkers kunnen een eigen praktijksituatie invoeren. Leidinggevenden en HR-professionals kunnen, afhankelijk van hun rechten, de casus verder verfijnen, bijvoorbeeld het gedrag van de gesprekspartner, de gewenste uitkomst en de beoordeling.

### Wat doet Toon Magic?

Met Toon Magic laat je korte input omzetten in voorstellen voor de verschillende onderdelen van de casus. Je controleert het voorstel, past aan wat niet klopt en gaat door naar het volgende blok.

### Ziet de deelnemer alle informatie van de casus?

Nee. De deelnemer krijgt voldoende informatie om het gesprek te beginnen. De achterliggende behoeften, twijfels en bezwaren van de gesprekspartner moeten tijdens het gesprek worden ontdekt.

Bron: https://www.toonimpact.nl/inzichten/casus-aanmaken-in-toon